دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود

دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود

پیامدهای سطحی‌نگری به مفهوم انتظار در عرصه تمدن جدید اسلامی

نویسندگان
1 پژوهشگر پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا
2 کارشناسی ارشد دانش اجتماعی مسلمین (دانشگاه تهران)
چکیده
«انتظار» به‌عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در فرهنگ دینی و اجتماعی، ظرفیت بی‌بدیلی برای حرکت‌های تمدنی دارد. بااین‌حال، مواجهه سطحی نسبت به این مفهوم می‌تواند مانع تحقق ظرفیت‌های عمیق تمدن‌ساز آن شود. سطحی‌نگری به انتظار، آن را از یک محرک تحول‌آفرین به یک باور منفعلانه تقلیل می‌دهد که این، باعث رکود اجتماعی و فرهنگی می‌شود. از سوی دیگر، انتظاری آگاهانه می‌تواند به‌عنوان محرک خلاقیت، عدالت‌محوری و پویایی اجتماعی نقش‌آفرینی کند. ازاین‌رو، در مقاله حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و تکیه بر جمع‌آوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای بر آنیم به بررسی پیامدهای سطحی‌نگری در مفهوم انتظار بپردازیم.
نتایج این بررسی نشان می‌دهد که تأمل عمیق در مفهوم انتظار و بازنگری در نحوه ترویج آن، برای بهره‌گیری از ظرفیت‌های تمدن‌ساز این باور ضروری است. توجه به ابعاد معنوی و اجتماعی انتظار می‌تواند جامعه را به‌سوی توسعه و پیشرفت همه‌جانبه هدایت کند. همچنین انتظار سطحی به برداشت‌های محدود و کاهش خلاقیت اجتماعی منجر شده، و به‌جای ایجاد انگیزه برای پیشرفت، باعث تضعیف سرمایه انسانی و عدم تأکید بر نقش فرد در اصلاح و تحول اجتماعی و نیز باعث هدررفت ظرفیت‌های انسانی؛ ناتوانی در مقابله با بحران‌ها، باعث نبود رویکرد فعال در انتظار؛ تأخیر در دستیابی به عدالت اجتماعی می گردد که در نتیجه تأکید بر نتایج صرفاً معنوی بوده و از تلاش برای تحقق عدالت در زندگی روزمره می‌کاهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Consequences of Superficial View of the Concept of Expectation in the Field of New Islamic Civilization

نویسندگان English

Ḥujjat Ḥeydari Charātī 1
Marḍiyah ʿIywaḍi 2
1 Researcher at Mahdism and Messianism Research Institute of Entizar-e Pouyā
2 M.A in major of Social knowledge of Muslims, (Tehran University)
چکیده English

Intiẓār/ “Awaiting” is a pivotal concept within religious and social culture, possessing unparalleled potential to inspire civilizational initiatives. However, a superficial or simplistic engagement with this notion can thwart its transformative power, reducing it from a dynamic catalyst into a passive, ineffectual belief that breeds cultural and social stagnation. Such a passive expectation fosters irresponsibility and deters collective efforts toward religiously grounded reform, justice‑seeking, and civilizational progress. Conversely, a profound and engaged understanding of awaiting can stimulate creativity, justice‑orientation, and social dynamism.
Drawing on descriptive‑analytical methods and library research, this study examines the repercussions of superficial interpretations of awaiting. Our findings indicate that only through deep reflection on the spiritual and social dimensions of awaiting—and by reforming how it is promoted—can communities fully harness its civilizational potential. In contrast, superficial awaiting yields limited, constrained interpretations; diminishes social creativity and human capital; neglects individual responsibility in societal transformation; squanders human capacities; engenders unpreparedness for crises due to the absence of proactive engagement; and delays the realization of social justice by emphasizing exclusively spiritual outcomes at the expense of practical, everyday reform.

کلیدواژه‌ها English

Superficial Awaiting
Dynamic Awaiting
Civilizational Building
Social Justice
ترجمه عربی چکیده

آثار النظرة السطحیة إلى مفهوم الانتظار فی مجال الحضارة الإسلامیة الجدیدة

حجت حیدری چراتی[1]

مرضیه عیوضی[2]

یُعَدُّ «الانتظار» من المفاهیم المحوریة فی الثقافة الدینیة والاجتماعیة، لما یحمله من قدرةٍ فریدةٍ على تحفیزِ الحرکاتِ الحضاریة. ومع ذلک، فإنَّ التعاملَ السطحیّ والتبسیطیّ مع هذا المفهوم قد یَحولُه من دافعٍ تحولیٍّ عمیقٍ إلى اعتقادٍ خامدٍ لا طائل منه، ما یؤدی إلى رکودٍ اجتماعیٍّ وثقافیٍّ یُعیقُ جهودَ الإصلاح الدینی والعدلی والحضاری.

فی المقابل، فإنَّ تبنّیَ نظرةٍ عمیقةٍ وواعیةٍ للانتظار یمنحه دورَ المحرّک الإبداعیّ والعدلیّ والحضاریّ فی المجتمع.

بناءً على المنهج الوصفیّ التحلیلیّ والاعتماد على المصادر المکتبیة، تکشفُ نتائجُ الدراسةِ أنَّ:

1.التأمل العمیق فی مفهوم الانتظار وإعادة النظر فی طرقِ ترویجه أساسیّان لاستثمارِ طاقاته الحضاریة.

2.الاهتمام بالأبعاد الروحیة والاجتماعیة للانتظار یوجِّهُ المجتمع نحو تنمیةٍ شاملةٍ وتقدُّمٍ مستدام.

3.الانتظار السطحی یقود إلى تفسیراتٍ محدودةٍ ویُقلّلُ من الإبداع الاجتماعی، ویضعفُ رأسَ المال البشری، ویُهمّشُ دورَ الفرد فی الإصلاحِ والتحوُّلِ الاجتماعیّ.

4.غیابُ منهجٍ انتظاریٍّ نشط یعیقُ مواجهةَ الأزمات ویؤخّرُ تحقیقَ العدالةِ الاجتماعیةَ من خلال الترکیزِ الحصریّ على النتائج الروحیة دون التطبیق العملیّ الیومی.

الکلمات المفتاحیة: مدعی یمانی، مدعی خراسانی، مهدویة، تیارات انحرافیة، علامات الظهور.

 

[1]. الباحث فی مرکز أبحاث المهدویة والوعدیة، انتظار بویا.

[2]. ماجستیر فی الدراسات الاجتماعیة للمسلمین (جامعة طهران)