https://www.mouoodmag.ir/ دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود fa daily 1 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 https://www.mouoodmag.ir/article_233910.html مهدویت یکی از آموزه‌های بنیادین اسلام است که در قرآن و سخنان اهل‌بیت جایگاه ویژه‌ای دارد. آیت‌الله محمدتقی بهجت به‌عنوان عارف و فقیه برجسته معاصر، نگاهی سلوکی و باطنی به مهدویت در پرتو آیات قرآن ارائه کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی‌توصیفی و هدف تحلیل ویژگی‌های نگاه قرآنی‌سلوکی ایشان به مهدویت انجام شده و به بررسی نحوه بهره‌گیری او از آیات قرآن در تبیین مباحثی چون غیبت، ظهور، وظایف منتظران و مراتب تشرف پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که آیت‌الله بهجت ره  ‌با رویکردی متفاوت از تفاسیر لفظ‌‌محور، به پیوند آیات با سلوک فردی و تربیت معنوی منتظران توجه دارد. تأکید بر عدیل بودن قرآن و امام، توجه به آیات صبر، تقوا، تضرع و عبودیت به‌عنوان عناصر اساسی انتظار، و نگاه به ظهور به‌مثابه فرآیندی باطنی از ویژگی‌های این دیدگاه است. اشارات قرآنی او الگویی عملی و اخلاقی برای زیست منتظرانه ارائه می‌دهد که می‌تواند راهنمای مؤمنان در عصر غیبت باشد. https://www.mouoodmag.ir/article_233912.html آخرالزمان در ادبیات دینی به‌عنوان دوره‌ای پر از فتنه‌ها و آزمون‌های بزرگ معرفی شده است؛ دوره‌ای که زندگی مؤمنان با چالش‌های اخلاقی، اجتماعی، و معنوی فراوان مواجه می‌شود. در این میان، یافتن راه‌هایی برای حفظ ایمان، کاهش آسیب‌ها و عبور از این دوران بحرانی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. آیت‌الله بهجت ره با نگاهی عمیق به آموزه‌های دینی، راهکارهایی ارائه می‌دهد که در برگیرنده توصیه‌هایی برای تقویت بنیه ایمانی و اخلاق فردی و همچنین ایجاد ثبات و انسجام اجتماعی است؛ از این رو در مقاله حاضر با روش توصیفی‌تحیلی و استفاده از روش SWOT (شناسایی قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها)، تکیه بر جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای، بر آنیم به بررسی راه‌های خلاصی از فتنه‌ها و یا محدود کردن و کاستن آسیب‌ها‌ی آخرالزمان در زندگی مؤمنان در نگاه آیت‌الله بهجت ره بپردازیم. نتایج این بررسی، نشان می‌دهد که مهم‌ترین عوامل توصیه‌شده از نگاه آیت‌الله بهجت ره، مقابله با فتنه‌های آخرالزمان شامل خودسازی معنوی، توجه به نیایش و ارتباط با خداوند، و پایبندی به اصول اخلاقی و شریعت است. از سویی دیگر، تأکید بر خودسازی فردی، تقویت معنویت اجتماعی، انسجام مؤمنان و مشارکت در امور خیر، به‌عنوان قوت‌ها و فرصت‌های راهبردی، ظرفیت بالایی در کاهش آسیب‌های آخرالزمانی دارند. در مقابل، چالش‌هایی نظیر فقدان راهکارهای نهادی، تهدیدهای فرهنگی و ضعف آموزش رسمی دینی نیز به‌عنوان موانع و تهدیدهای موجود، تحلیل شده‌اند. https://www.mouoodmag.ir/article_233915.html از منظر آیت‌الله بهجت ره،  مهم‌ترین، عمومی‌ترین و محبوب‌ترین دعا، «دعا برای ظهور» است. بر اساس دیدگاه ایشان، دعا برای تعجیل فرج در پدیده ظهور با لحاظ شرایط موثر است. میزان این تاثیرگذاری به گونه‌ای است که «می‌توان با دعا، ظهور را جلو انداخت». برای نتیجه بخش بودن دعا، باید شرایط دعا و موانع استجابت آن در نظر گرفته شود؛ از این رو مولفه‌هایی هستند که بر اصل دعا کردن اثرگذار هستند و در متون دینی به آنها پرداخته شده است. اما جای این سوال وجود دارد که چه مولفه‌هایی بر دعا با رویکرد خاص یعنی «دعای برای ظهور» اثرگذار هستند؟ و از منظر آیت‌الله بهجت ره  این موارد کدامند؟ در این نوشتار این مولفه‌ها از کلام ایشان کشف شده است و با تقسیم به افزاینده تاثیر و کاهنده اثر، به آنها اشاره می‌شود. با روش کتابخانه‌ای در مرحله اول نظرات ایشان در این خصوص جمع آوری شده است. مولفه‌هایی مانند: «تکلیف مداری»، «توبه و استغفار» و «اخلاص و صدق نیت» از موارد افزاینده تاثیر و مولفه‌هایی مثل: «گناه»، «قساوت قلب» و «دوستی با دشمنان دین» از موارد کاهنده تاثیر هستند. عمده کار علمی که این پژوهش را از سایر پژوهش‌ها ممتاز کرده است، تحلیل کلام آیت‌الله بهجت ره در این خصوص است. https://www.mouoodmag.ir/article_233911.html آموزه مهدویت در اعتقاد و رفتار شیعیان جایگاهی ویژه دارد و اماکن منسوب به حضرت مهدی عج به عنوان نمادهای ملموس این باور، در تقویت هویت فرهنگی و اجتماعی منتظران، نقشی کلیدی ایفا می‌کنند. این پژوهش به بررسی نگرش آیت‌الله بهجت ره درباره اماکن مهدوی و تأثیر آن بر فهم مهدویت در جامعه می‌پردازد. با روش کیفی-تحلیلی و استفاده از منابع مکتوب و مصاحبه با کارشناسان، دیدگاه‌های وی در این زمینه استخراج و تحلیل شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که آیت‌الله بهجت ره اماکن مهدوی مانند مسجد جمکران، مسجد سهله و سرداب مقدس را به عنوان مجاری ارتباط با امام زمان عج و کانون‌های تربیت معنوی می‌دانست. وی بر زیارت مستمر این مکان‌ها، انجام اعمال خاص و توجه به کرامات آن‌ها تأکید داشت و معتقد بود این اماکن نه تنها محل عبادت، بلکه پایگاه‌هایی برای وحدت، آموزش معارف مهدوی و تزکیه نفوس هستند. نگرش آیت‌الله بهجت ره ترکیبی از ابعاد عرفانی، فقهی و اجتماعی بود که می‌تواند الگویی برای زیست مهدوی در عصر غیبت ارائه دهد. https://www.mouoodmag.ir/article_233914.html در کنار توجه کامل به قرآن و روایات برای فهم و درک بهتر آموزه‌های دینی، سخنان و سیره مراجع عظام شیعه و علما، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. آیت‌الله بهجت ره به عنوان یک مرجع و عارف عامل به دستورات اسلام، گزینه‌ای مناسب برای الگوی عملی آموزه‌های مهدویت در موضوعات مختلف است. این نوشتار، مسئله غیبت و علل آن و نیز ابتلائات در دوران غیبت و راهکار برون‌رفت از آن را در سخنان و بیانات وی، مورد مداقه قرار داده است. روش این پژوهش، کتابخانه‌ای و مبتنی بر تحقیق کامل در کتاب حضرت حجت، مشتمل بر سخنان و نکات بیان‌شده آیت‌الله بهجت ره  در سال‌های متمادی است که به دست شاگردان وی به رشته تحریر در آمده است. این پژوهش در پی پاسخ به این سؤالات است: نحوه زندگی حضرت در دوران غیبت، در سخنان آیت‌الله بهجت ره چگونه است؟ علل غیبت چیست؟ همچنین نبود امام زمانQ در دوران غیبت برای شیعیان موجب چه بلاهایی شده است؟ و سؤال پایانی، چگونگی برون‌رفت از این ابتلائات در دوران غیبت در کلام آیت‌الله بهجت ره  است که در این نوشتار به تفصیل به آن‌ها پرداخته خواهد شد. https://www.mouoodmag.ir/article_233913.html از آنجا که یکی از مباحث مهم مهدوی، وظایف و تکالیف شیعیان در دوران غیبت آخرین حجت الاهی است، در میان آثار مرحوم آیت‌الله بهجت ره می‌‌‌‌‌‌توان به نکاتی دقیق و راهبردی در رابطه با این موضوع بسیار مهم دست یافت که بیانگر رابطه عمیق معنوی ایشان با حضرت حجت؟عج؟ می‌‌‌‌‌‌باشد. آنچه در این مقاله به روش توصیفی به آن پرداخته شده، تکالیف فردی و اجتماعی مؤمنان در قبال حضرت حجت عج از دیدگاه این عارف فرزانه می‌‌‌‌‌‌باشد که نکات راهبردی و دقیقی از نظرات او -که نشأت‌گرفته از آیات و روایات می‌‌‌‌‌‌باشد- فرا روی تشنگان معارف مهدوی قرار می‌‌‌‌‌‌دهد. https://www.mouoodmag.ir/article_233916.html دانش آینده‌‌پژوهی، درصدد ایجاد و توسعه رهیافت‌‌های متحول‌‌کننده‌‌ای در زیست بشر است. مهدویت نیز به‌عنوان آموزه‌‌ای که در امتداد زمان، گسترده شده است، ظرفیت‌های تازه‌ای از برنامه دین برای آینده جهان را منکشف می‌‌کند. پرداختن به وجوه هماهنگ این دو جریان، بر غنای مطالعات آینده‌پژوهانه می‌‌افزاید. هدف این پژوهش، واکاوی آینده‌‌پژوهی از خلال بیانات آیت‌الله بهجت ره ‌در باب آموزه مهدویت است. روش پژوهش، توصیفی‌تحلیلی است و یافته‌ها حاکی از این است که بیانات و تجربیات عرفانی آیت‌الله بهجت ره، ظرفیت مناسبی برای بازآفرینی مباحث ناظر به آینده، خلق معانی تازه برای دانش آینده‌‌پژوهی و توسعه قلمرو آن دارد. ترسیم مبادی آینده‌پژوهی از طریق پرداختن به اضلاع مثلث آینده‌پژوهی و تحلیل توحیدیِ آن صورت گرفته است. در این پژوهش با نظر به سلوک علمی و عملی آیت‌الله بهجت ره، به تفکیک آینده‌پژوهی مردمی از سیستمی و نقش حوادث غیرمترقبه در آینده پرداخته شده است. همچنین با ارائه تفسیری از اصل عدم قطعیت، به دلالت‌های پذیرش یا نفی این اصل برای آینده دینی رسیده و نهایتا مفاهیم و مصادیقی که در جهان پیشاظهور و پساظهور، فرج شخصی را منجر به فرج عمومی می‌کند، واکاوی شده است. https://www.mouoodmag.ir/article_233917.html آموزه مهدویت از بنیادی ترین اعتقادات شیعه است که همواره مورد توجه محققان بوده است. عبدالعزیز ساشادینا از جمله اندیشمندانی است که آثار او به ویژه در حوزه مهدویت مورد توجه و استناد محافل علمی غرب قرار گرفته و جایگاه ویژه‌ای در میان پژوهشگران غربی دارد. . با وجود پیروی او از مذهب شیعه، برخی دیدگاه‌های خلاف شیعه در زمینه مهدویت در آثار او به چشم می‌خورد. این پژوهش با روش تحلیلی _ انتقادی، به بررسی و نقد آرای ساشادینا در موضوع مهدویت و ارزیابی روش شناختی او پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که رویکرد تاریخی ساشادینا در تحلیل مباحث مهدویت، به برداشت ها ی نادرستی مانند ابداع مفهوم دو غیبت توسط علما، ادعای دخالت افرادِ با نفوذ در انتخاب نائب سوم، و تأثیر پذیر ی برخی آموزه های مهدویت از آموزه های تاریخی منجر شده است. .