دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود

دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود

بررسی و تحلیل تطبیقی دو جریان‌ انحرافی مهدوی مدعی یمانی و مدعی خراسانی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسندگان
1 دانش پژوه سطح چهار مرکز تخصصی مهدویت
2 کارشناسی معارف اسلامی و علوم تربیتی
چکیده
«خراسانی» و «یمانی»، دو شخصیت در میان روایات مهدوی هستند که خروج آن‌ها به عنوان نشانه‌هایی از نزدیک شدن ظهور امام مهدی؟عج؟ در نظر گرفته می­شود. این دو پدیده، با توجه به این‌که با اعتقاد به مهدویت در ارتباط هستند‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ هریک­ دستاویزی شده است برای دو جریان که خود را مصداق یمانی و خراسانی در روایات معرفی می­کنند و سعی در تطبیق این دو نشانه بر خود دارند. بررسی­ها نشان می­دهد که این دو جریان، هم از بعد اثباتی و هم از بعد سلبی (اثبات خود و نفی طرف مقابل) دارای وجوه اشتراک و افتراق­ متعددی با یکدیگر هستند که شناخت این وجوه مشترک و اختلاف، محققان را در نقد دقیق و روشمند این دو جریان کمک می­کند. از این رو، در این مقاله به بررسی تطبیقی این دو جریان انحرافی می پردازیم. روش تحقیق این مقاله «توصیقی - تحلیلی» و گردآوری اطلاعات به شیوه «کتابخانه­ای» است. یافته­های تحقیق حکایت از آن دارد که تشابه این دو جریان در الگوبرداری از نشانه­ها‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ادعای وصایت و جانشینی از حضرت مهدی‌؟عج؟‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ادعای انحصار حقانیت در یک جریان‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ادعای زمینه­سازی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ و استفاده از روش­ها و الگوهای مشترک در جذب است. تفاوت آن‌ها نیز در ادعا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ موقعیت جغرافیایی ادعا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ و راه‌های رسیدن به معرفت دینی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

بررسی وتحلیل تطبیقی جریان های انحرافی مهدوی مدعی یمانی و مدعی خراسانی

نویسندگان English

Mehrdād Nadarlū 1
Nasrīn Amīri 2
1 Student of level 4 at the Mahdism specialized Center in Qom.
2 B.A of Islamic Studies and Educational Sciences.
چکیده English

ظهور خراسانی و یمانی دو شخصیت در میان روایات مهدوی هستند که خروج آن‌ها به عنوان نشانه‌هایی از نزدیک شدن ظهور امام مهدی (عج) در نظر گرفته می‌شود. این دو شخصیت با توجه به اینکه با اعتقاد به مهدویت در ارتباط هستند و اندیشه مهدویت جایگاه ویژه در جهان اسلام دارد، سبب شده تا مدعیانی با تطبیق این دو نشانه بر خود، انحرافاتی را در جامعه اسلامی به خصوص در میان شیعیان ایجاد نمایند. بررسی-ها نشان می‌دهد که این دو جریان نقاط اشتراک و افتراق‌ متعددی با یک دیگر دارند که شناخت آنها، محققان را در نقد دقیق و روشمند این دو جریان کمک می‌کند. از این رو در این مقاله به بررسی تطبیقی این دو جریان انحرافی می پردازیم. روش استفاده شده در این مقاله توصیقی تحلیلی و گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌های تحقیق حکایت از آن دارد که تشابه این دو جریان در الگوبرداری از نشانه‌ها، ادعای وصایت و جانشینی از حضرت مهدی، ادعای انحصار حقانیت در یک جریان، ادعای زمینه‌سازی، و استفاده از روش های و الگوهای مشترک در جذب است. تفاوت انها نیز در ادعا، موقعیت جغرافیایی ادعا، و راههای رسیدن به معرفت دینی است.

کلیدواژه‌ها English

مدعی یمانی
مدعی خراسانی
مهدویت
جریان‌های انحرافی
نشانه‌های ظهور
ترجمه عربی چکیده

دراسة وتحلیل مقارنة بین تیارین انحرافیین مهدویین مدعی یمانی ومدعی خراسانی

مهرداد ندرلو[1]

نسرین أمیری[2]

"الخراسانی" و"الیمانی"، شخصیتان فی الروایات المهدویة یُعتبر خروجهما من علامات اقتراب ظهور الإمام المهدی؟عج؟. هذان الظاهرتان، نظرًا لارتباطهما بالاعتقاد بالمهدویة، أصبح کل منهما ذریعة لتیارین یقدمان نفسیهما کمصداق یمانی وخراسانی فی الروایات ویسعیان لتطبیق هذین العلامتین على نفسیهما. تُظهر الدراسات أن هذین التیارین، من حیث الإثبات والنفی (إثبات النفس ونفی الطرف الآخر) لهما أوجه تشابه واختلاف متعددة، مما یساعد الباحثین فی النقد الدقیق والمنهجی لهذین التیارین. لذلک، فی هذه المقالة، سنقوم بدراسة مقارنة بین هذین التیارین الانحرافیین. طریقة البحث فی هذه المقالة هی "وصفیة - تحلیلیة" وجمع المعلومات بطریقة "مکتبیة". تشیر نتائج البحث إلى أن تشابه هذین التیارین فی الاقتداء بالعلامات، ادعاء الوصایة والنیابة عن حضرت المهدی؟عج؟، ادعاء حصریة الحق فی تیار واحد، ادعاء التمهید، واستخدام طرق ونماذج مشترکة فی الجذب. أما الاختلافات بینهما فتتمثل فی الادعاءات، الموقع الجغرافی للادعاءات، وطرق الوصول إلى المعرفة الدینیة.

الکلمات المفتاحیة: مدعی یمانی، مدعی خراسانی، مهدویة، تیارات انحرافیة، علامات الظهور.

 

[1].‌‌‌‌‌‌‌ باحث مستوى أربعة مرکز تخصصی المهدویة عنوان إلکترونی.‌‌

[2]. بکالیوس المعارف الإسلامیة وعلوم التربیة عنوان إلکترونی.

  1. قرآن کریم.

    1. ابن بابویه(صدوق) محمد بن علی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ کمال­الدین وتمام­النعمه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محقق‌‌‌‌‌‌‌: علی اکبر غفاری‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نشر اسلامیه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ دوم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ تهران‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1395.
    2. ابن منظور‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ جمال­الدین محمد‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ لسان العرب‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نشر دار صادر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 15ج‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ سوم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بیروت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1414ق.
    3. اخبار الدولة العباسیة‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محقق: عبدالعزیز الدوری و عبدالجبار المطلبی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ دارالطلیعه‌‌‌‌‌‌‌، بیروت،‌‌‌‌‌‌‌ 1391 ق.
    4. اسکندری‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مصطفی ‌‌‌‌‌‌‌، درسنامه جریان شناسی احزاب و گروه های زاویه دار در ایران‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات بعثت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ تهران، چاپ اول‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1396.
    5. بصری‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ احمد اسماعیل (احمد الحسن)‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ جامع ادله دعوت یمانی آل محمد‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: گروه مترجمان انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌، انتشارات انصار امام مهدیG‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی­تا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی­جا.
    6. ___________________________________ جهاد درب بهشت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: مترجمان انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌، چاپ دوم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1395.
    7. _________________________________ عقاید اسلام از تو درباره روح می­پرسند‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: مترجمان انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ اول، انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌ بی‌جا،‌‌‌‌‌‌ 1437ق.
    8. ___________________________________ حاکمیت خدا نه حاکمیت مردم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: گروه مترجمان انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ دوم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1397.
    9. پارسا خصال‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ علی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بررسی مشترکات کالمی جریان مدعی یمانی )احمد الحسن) و بهائیت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ پایان­نامه کارشناسی ارشد‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ دانشگاه قرآن و حدیث پردیس، تهران‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1399.
    10. جوادی­آملی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ عبدالله‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ منزلت عقل در هندسه دینی‌‌‌‌‌‌‌، محقق: احمد واعظی ‌‌‌‌‌‌‌، نشر اسراء ‌‌‌‌‌‌‌، چاپ نهم‌‌‌‌‌‌‌، قم: 1395.
    11. حکیمی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محمدرضا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مکتب تفکیک‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات دلیل­ما‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ هشتم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ قم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1383.
    12. حیدری چراتی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ حجت و ندرلو‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مهرداد‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بررسی و تحلیل جریان منصور هاشمی خراسانی و نقش آن در ایجاد شکاف در همبستگی ملی و وحدت اسلامی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ دو فصلنامه علمی ترویجی پژوهشنامه موعود‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ شماره6‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ سال1400‌‌‌‌‌‌‌.
    13. خسروپناه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ عبدالحسین‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ جریان شناسی فکری ایران معاصر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات دفتر نشر معارف‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ ششم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ قم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1394.
    14. دهخدا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ علی اکبر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ فرهنگ دهخدا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات دانشگاه تهران‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ دوم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ تهران‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1377.
    15. دهخدا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ علی­اکبر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ فرهنگ متوسط دهخدا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نشر موسسه انتشارات دانشگاه تهران‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ دوم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ تهران‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ سال1390.
    16. الرازی‌‌‌‌‌‌‌، احمدبن فارس‌‌‌‌‌‌‌، معجم مقاییس اللغه‌‌‌‌‌‌‌، محقق: عبدالسلام محمد هارون‌‌‌‌‌‌‌، نشر مکتب الاعلام السلامی‌‌‌‌‌‌‌، قم، 1362.
    17. راغب­اصفهانی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ حسین بن محمد‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: غلامرضا خسروی حسینی‌‌‌‌‌‌‌، انتشارات مرتضوی‌‌‌‌‌‌‌، چاپ دوم‌‌‌‌‌‌‌، تهران، 1375.
    18. سلیمی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ علی‌‌‌‌‌‌‌ و داوری‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محمد‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ جامعه­شناسی کجروی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ­دوم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ قم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1385.
    19. شهبازیان‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محمد‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ره افسانه: نقد و بررسی فرقه یمانی بصری‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات مرکز تخصصی مهدویت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ­اول‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ قم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1393.
    20. _______________، خواب پریشان‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعودG‌‌‌‌‌‌‌، قم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1394.
    21. صادقی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مصطفی‌‌‌‌‌‌‌، تحلیل تاریخی نشانه­های ظهور‌‌‌‌‌‌‌، نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی‌‌‌‌‌‌‌، چاپ سوم‌‌‌‌‌‌‌، قم، 1389.
    22. صدر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ موسی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ قرآن پدیده انحراف در جامعه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مجله پژوهشهای قرآنی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ شماره 37و38‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ سال 1383‌‌‌‌‌‌‌.
    23. صلیبا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ جمیل‌‌‌‌‌‌‌ و صانعی دره بیدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ منوچهر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ فرهنگ فلسفی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات حکمت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی‌تا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نسخه سایت فقاهت.
    24. طبری‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محمد بن جریر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ تاریخ الاُمم و الملوک (تاریخ الطبری)‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محقق: محمد ابوالفضل ابراهیم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌‌‌ دارالتراث العربی‌‌‌‌‌‌‌،‌ بیروت،‌‌‌‌‌‌ بی‌تا.
    25. طوسی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محمدبن­الحسن‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ الغیبه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محقق: عبادالله تهرانی و علی احمد ناصح‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نشر دارالمعارف الاسلامیه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ اول‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ قم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1411ق.
    26. عقیلی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ناظم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ وصیت و وصی«احمدالحسن»‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: مترجمان انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ اول‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1401.
    27. الغدیری‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ عبدالله عیسی ابراهیم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ القاموس‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ الجامع للمصطلحات الفقهیه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نشر دارالرسول الاکرم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ اول‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بیروت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1418ق.
    28. فتحیه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ عباس‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ همه گمراهند جز‌‌‌‌‌ یمانی، صاحب پرچم هدایت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ اول‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1396.
    29. فیض اخلاقی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محمدحسین‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نقد حدیث وصیت با تاکید بر منحصر بودن ائمه؟عهم؟ در عدد دوازده‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مجله علوم و معارف قرآن و حدیث‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ شماره 12‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ سال1396‌‌‌‌‌‌‌.
    30. کامیاب‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مسلم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بررسی و نقد تعدد قائمیت در جریان انحرافی احمد اسماعیل‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی‌‌‌‌‌‌‌، قم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1400.
    31. کنکاشی در شناسایی یمانی و مدعیان دروغین آن‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ خبرگزاری اهل بیت؟عهم؟‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ تاریخ درج : 1394/02/06‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ https://hawzah.net
    32. کورانی­عاملی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ علی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ دجال بصره‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی‌نا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ­دوم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ قم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1433 ق.
    33. محمدی­هوشیار‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ علی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ توهم بازگشت بررسی انتقادی آراء منصور هاشمی خراسانی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات اسماعلیلیان‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ اول‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ قم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1399.
    34. مصباح‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مجتبی و،‌‌‌‌‌‌‌ محمدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ عبدالله‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ معرفت شناسی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات موسسه آموزشی­و پژوهشی­امام خمینی‌‌‌‌‌‌‌، چاپ­هشتم‌‌‌‌‌‌‌، قم‌‌‌‌‌‌‌، 1399.
    35. مظفری‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ آیت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ جریان­شناسی سیاسی ایران معاصر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نشر زمزم هدایت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ چهاردهم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ قم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ سال1396.
    36. معین‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محمد‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ فرهنگ معین‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ کتاب راه نو‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌‌‌ چاپ چهارم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ تهران، 1381.
    37. مغربی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ توفیق محمد‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ سقوط بت بت عقیده وجوب تقلید از غیر معصوم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: گروه مترجمان انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات انصار امام مهدیG،‌‌‌‌‌‌‌ بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1402.
    38. مقدسی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مطهر بن طاهر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ آفرینش و تاریخ‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: محمدرضا شفیعی­کدکنی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نشر آگه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ­اول‌‌‌‌‌‌‌، تهران‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1374.
    39. منصوری‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ عبد العالی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ولایت فقیه در زمان غیبت مطالعه­ای استدلالی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: مترجمان انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ اول‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1401.
    40. موسسه دائره­معارف الفقه الاسلامی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ موسوعه الفقه الاسلامی طبقا لمذهب­اهل­البیتG‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ موسوعه دائره معارف الفقه الاسلامی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ اول‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ قم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1423ق.
    41. نعمانی‌‌‌‌‌‌‌، محمد بن ابراهیم‌‌‌‌‌‌‌، الغیبه نعمانی‌‌‌‌‌‌‌، محقق: علی اکبر غفاری‌‌‌‌‌‌‌، نشرصدوق‌‌‌‌‌‌‌، تهران، 1397.
    42. هاشمی­خراسانی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ منصور‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بازگشت به اسلام‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ دفتر حفظ و نشر اثار منصور هاشمی خراسانی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ هفتم، بلخ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌‌‌ 1400
    43. ______________________، ‌‌‌‌‌ منهاج الرسول‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌ چاپ ششم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌ بلخ،‌‌‌‌‌‌ 1395.
    44. ______________________،‌‌‌‌‌ هندسه عدالت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ دفتر حفظ و نشر اثار منصور هاشمی خراسانی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌ چاپ سوم،‌ بلخ‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1397.
    45. هفته­نامه ظهور‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌‌‌ انتشار مؤسسه وارثین ملکوت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ شماره 169.
    46. هوفر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ اریک‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مرید راستین: تاملاتی درباره سرشت جنبش­های توده­وار‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: شهریار خواجیان‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نشر اختران‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ اول‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ تهران، 1385.
    47. هیات علمی انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ متشابهات‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ مترجم: مترجمان انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ انتشارات انصار امام مهدی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ چاپ دوم‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بی‌جا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1395.

    سایت­ها

    1. پایگاه اطلاع رسانی منصور هاشمی خراسانی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بخش پرسش­ها و پاسخ ها‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ کد123‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1394‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌

    https://www.alkhorasani.com/fa/content/6362/

    1. ___________ بخش نقد و بررسی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ کد94‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1396‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌

    https://www.alkhorasani.com/fa/content/9138/

    1. ___________‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بخش پرسش و پاسخ‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ کد 461‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1399‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌

    https://www.alkhorasani.com/fa/content/12709/

    1. حسینی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محسن‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نظریه ولایت مطلقه فقیه‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بدعت فقهی فقهای آخر الزمان یا بن­بست لا ­ینحل مشروعیت‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بخش مقاله­ها و نکته­ها‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بخش مقالات‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ کد33‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1394. https://www.alkhorasani.com/fa/content/6034/
    2. خلیلی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محمد امیر‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ آشنایی با مدّعیان دروغین (۴)؛ احمد الحسن بصری‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ کد 69‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ 1397‌‌‌‌‌‌‌،

    https://www.alkhorasani.com/fa/content/9825/.

    1. رضوی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ طاها‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ از حرف تا عمل؛ کارنامه‌ نظام جمهوری اسلامی ایران‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ پایگاه اطلاع رسانی منصور هاشمی خراسانی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ کد 120‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ سال 1402؛

    https://www.alkhorasani.com/fa/content/15417/

    1. رضوی‌‌‌‌‌‌‌، طاها‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بررسی علل خودداری از همراهی با نهضت «بازگشت به اسلام» پس از علم به حقّانیت آن (1)‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ پایگاه اطّلاع‌رسانی دفتر منصور هاشمی خراسانی‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ بخش مقاله­ها و نکته­ها‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ کد83‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ سال:1397. https://www.alkhorasani.com/fa/content/10374/
    2. ساحق‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ محمود‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ فردای سقوط‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ پایگاه اطلاع رسانی منصورهاشمی­خراسانی‌‌‌‌‌‌‌، مقاله شماره118‌‌‌‌‌‌‌، سال 1401.

    https://www.alkhorasani.com/fa/content/15288/

    1. گلستان‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ فرهاد‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ نگاهی به وضعیت ایران و عربستان پیش از ظهور امام مهدی علیه السلام‌‌‌‌‌‌‌، پایگاه اطلاع رسانی منصور هاشمی خراسانی‌‌‌‌‌‌‌، کد119‌‌‌‌‌‌‌، سال1401.

    https://www.alkhorasani.com/fa/content/15306/