دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود

دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود

تأملی نو در مفهوم غیبت امام دوازدهم با تاکید بر آیات و روایات

نویسنده
محسن رحیمی جعفری
دانش آموخته سطح4 مهدویت، مرکز تخصصی مهدویت قم، ایران
چکیده
با توجه به اهمیت بحث مهدویت در عصر کنونی، پرداختن به مسائل مربوط و چالش‌‌‌های هر مسئله از این بحث، از جمله نیازهای ضروری است. موضوع «غیبت» امام زمانf نیز از این قاعده مستثنا نیست و با چالش‌‌‌هایی، از جمله چگونگی غیبت مواجه است که پاسخ به آن در گرو فهم معنا و مفهوم واژه «غیبت» در قرآن و روایات است که فهم عالمان دینی نیز به عنوان مکمل فهم از آیات روایات آورده شده است. البته در این پژوهش، علاوه بر پرداختن به موارد مذکور، به صورت اختصار به دیدگاه اهل سنت پرداخته شده است.
در این مقاله، به روش «توصیفی- تحلیلی»، روایات هر دو طرف بحث مورد کنکاش قرار گرفته است. در ابتدا از درون خود روایات به واسطه قرائن موجود، سپس با مدد از کلام سودمند بزرگان دین به تبیین این مسئله پرداخته شده است. همچنین از برخی آیات، معنایی از واژه غیبت برداشت‌‌ می‌شود که بررسی آن غنای بیش‌‌تری به یافته‌‌‌های مقاله‌‌ می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
غیبت
غیبت جسم
غیبت شخص
غیبت شخصیت

عنوان مقاله English

A new reflection on the concept of the twelfth Imam’s disappearance with an emphasis on the Quranic verses and Hadiths

نویسنده English

Mohsen Rahīmi Jaˈfari
Graduate student of level 4 at Mahdism Specialized Center of the seminary of Qom
چکیده English

As regards the importance of Mahdism discourse in the current era, addressing the related issues and challenges of each issue of this discussion is one of the essential needs. The subject of "Occultation" of Imam Mahdi is not an exception and it faces challenges, including the nature of the occultation, to which the answer depends on the understanding of the meaning of the word "Occultation" in the Qur'an and Hadiths, which the understanding of religious scholars as a supplement, is given from the Quranic verses and Hadiths. Of course, in this research, in addition to dealing with the mentioned cases, the Sunnis' point of view has been briefly discussed.
In this paper, the Islamic narrations- from both Shia and Sunni- have been explored by the descriptive-analytical method. First of all, this issue has been explained from within the Hadiths themselves through the available evidence, then with the help of the useful sayings of religious scholars. Also, from some Quranic verses, a meaning of the word Occultation can be understood, the analysis of which gives more richness to the findings of the article.

کلیدواژه‌ها English

occultation
disappearance
hidden life
being unknown
ترجمه عربی چکیده

تأمل حدیث فی مفهوم غیبة الإمام الثانی عشر مع التأکید على الآیات والروایات

محسن رحیمی جعفری[1]

الخلاصة

بالنظر إلى أهمّیّة بحث العقیدة المهدویة فی العصر الراهن، فإن تناول المسائل ذات الصلة وأزمات کل مسألة من مسائل هذا البحث، یعّد من جملة الحاجات الضروریة. ولیس موضوع غیبة إمام الزمان عجل الله تعالى فرجه الشریف بمستثنى عن هذه القاعدة، وهو بطبیعة الحال یواجه مجموعة نزاعات؛ ومنها: حقیقة الغیبة و کیفیتها.. حیث یرتبط فهم ذلک بطبیعة فهم معنى ومدلول مصطلح" الغیبة" فی القرآن والروایات، وقد یتضمن ذلک فهم علماء الدین کعنوان مکمل للفهم من الآیات والروایات. وطبعاً ؛ فإن فی هذا التحقیق؛ وفضلا عن تناول الموارد المذکورة، سیتم تناول موقف ورؤیة اهل الخلاف فی ذلک بإیجاز.

وفی هذه الدراسة؛ ستخضع روایات کلا الطرفین بصورة" توصیفیة – تحلیلیة" وفی البدء؛ سیعمد إلى معالجة الروایات من داخلها بواسطة القرائن المتوفرة، ثم ستتم الاستعانة بکلام علماء الدین لایضاح هذه المسألة.. کما سیستنتج من بعض الآیات المعانی والمراد من مصطلح الغیبة، حیث یکون التحقیق فیه مدعاةً إلى مزید من الغنى والاضافات على استنتاجات ومخرجات هذه المقالة.

المصطلحات المهمة: الغیبة، غیبة الجسم، غیبة الشخص، غیبة الشخصیة.

 

[1]. طالب المرحلة المهدویة الرابعة، مرکز تخصصی مهدویت ،قم، إیران.‌ Rahimi.mohsenO@gmail.com

  1. منابع

    قرآن کریم.

    1. کنجی شافعی، البیان فی أخبار صاحب الزمان،‌ مؤسسه الهادی، قم، سال1399 ق.
    2. إبن فارسی، أبی الحسین احمد، مقاییس اللغه، چاپ اول، دار أحیاء التراث العربی، بیروت، 1422ق.
    3. ابن منظور، جمال الدین محمد بن مکرم، لسان العرب، نشر أدب الحوزه، قم، 1363.
    4. اصفهانی، الراغب، مفردات الفاظ قرآن، تحقیق: صفوان عدنان داودی، چاپ اول، دارالقلم، دمشق، 1412ق.
    5. ترابی، اکبر، پژوهشی در علم رجال، چاپ اول، اسوه، قم، 1387.
    6. خویی، ابوالقاسم، معجم رجال الحدیث، چاپ سوم، دارالزهراء، بیروت، 1403ق.
    7. سبحانی، جعفر، علم الرجال، چاپ چهارم، مؤسسه النشر الاسلامی، قم، 1421ق.
    8. شیخ صدوق، ابوجعفر محمد بن علی، من لا یحضره الفقیه چاپ دوم، مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، قم، بی‌تا.
    9. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، کمال الدین و تمام النعمه، مصحح: منصور پهلوان، محقق: علی اکبر غفاری، چاپ اول، دار الحدیث، قم، 1380.
    10. طوسی، ابوجعفر محمد بن حسن، اختیار معرفة الرجال، مصحح: میرداماد استرآبادی، محقق: مهدی رجالی، مؤسسه آل البیت لأحیاء التراث، قم، 1404ق.
    11. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، الغیبه، محقق: عبادالله تهرانی وعلی احمد ناصح، چاپ سوم، مؤسسه المعارف الاسلامیه، قم، 1383.
    12. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، مترجم: سیدجواد مصطفوی، چاپ اول، انتشارات علمیه اسلامی، تهران، بی‌تا.
    13. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، روضه کافی، مترجم: سیدهاشم رسول محلاتی، چاپ اول، انتشارات علمیه اسلامی، تهران، بی‌تا.
    14. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ، الکافی، چاپ پنجم، دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1363.
    15. علم الهدی، سیدمرتضی، المقنع، ترجمه: (امامت و غیبت از دیدگاه علم کلام)، چاپ سوم، انتشارات مسجد مقدس جمکران، قم، 1383.
    16. فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، مصحح: اسعد الطیب، چاپ اول، انتشارات اسوه، قم، 1414ق.
    17. طبسی، نجم الدین و واعظی، سید حسن، «دلایل غیبت حضرت مهدی (عج) از دیدگاه روایات»، مجله انتظارموعود، شماره4، تابستان1381.
    18. المازندرانی، مولی محمدصالح، شرح اصول کافی، محقق: ابوالحسن شعرانی، مصحح: علی عاشورا، چاپ اول، دارالإحیاء التراث العربی للطباعه و النشر و التوزیع، بیروت، 1421ق.
    19. مامقانی، تنقیح المقال، مرتضویه، نجف أشرف، بی‌تا.
    20. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، چاپ دوم، دار احیاء التراث العربی، بیروت، 1403ق.
    21. ___________________، مرآة العقول فی شرح اخبار آل الرسول، مصحح: سیدهاشم رسول محلاتی، چاپ چهارم، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1379.
    22. مجلسی، محمدتقی، روضه المتقین، فی شرح من لایحضره الفقیه، مترجم: محمدحسین کوشانپور، بنیاد فرهنگی اسلامی، قم، 1406ق.
    23. مفید،‌‌‌‌‌ الفصول العشره، محقق: فارس الحسون، چاپ دوم، دارالمفید للطباعه و النشر و التوزیع، بیروت، 1414ق.
    24. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، جمعی از نویسندگان، چاپ بیستم، دارالکتب الاسلامیه، قم، 1380.
    25. نجاشی، احمد بن علی الاسدی الکوفی، رجال، چاپ پنجم، مؤسسه نشر اسلامی التابعه لجماعة المدرسین، قم، 1416ق.
    26. نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، محقق: فارس حسون، چاپ اول، انوار الهدی، قم، 1422ق.
    27. طباطبائی، سید محمد حسین، المیزان، مترجم: سیدمحمدباقرموسوی همدانی، جامعه مدرسین، قم، 1374.
    28. طوسی، محمد بن الحسن، التبیان، داراحیاء التراث العربی، بیروت، بی­تا.
    29. طبرسی، فضل بن الحسن، مجمع البیان، مترجمان، انتشارات فراهانی، تهران، 1360.
    30. حویزی، عبدالعلی بن جمعه، نورالثقلین، اسماعیلیان، قم، 1415 ق.
    1. بلخی، مقاتل بن سلیمان، تفسیرمقاتل بن سلیمان، احیاء التراث، بیروت، 1423 ق.
    1. سبحانی، جعفر، اصول الحدیث و احکامه، ششم، جامعه مدرسین، قم، 1383.
    2. اشعری، ابوالحسن، مقالات اسلامیین، محمد محی الدین عبدالحمید، قاهره، 1369 ق.
    3. http//www.hekmateislami.com
دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود
دوره 5، شماره 10
پاییز و زمستان 1402
اسفند 1402
صفحه 31-54