پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا؛ مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود 27170241 7 14 2026 02 20 An Analysis of Ayat-Allah Bahjat’s Quranic Allusions in the Doctrine of Mahdism تحلیلی بر اشارات قرآنی آیت‌الله بهجت ره در آموزه های مهدویت 5 34 233910 FA سعید توسلی خواه دکترای مبانی نظری اسلام دانشگاه قم و پژوهشگر مرکز تخصصی مهدویت، ایران 0009-0009-7973-6347 Journal Article 2025 10 01 Mahdism is one of the fundamental doctrines of Islam, holding a special status in the Quran and the sayings of the Ahl al-Bayt (A.S.). As a distinguished contemporary mystic and jurist, Ayat-Allah Muhammad Taqi Bahjat offered a spiritual and esoteric perspective on Mahdism in the light of Quranic verses. Employing a descriptive-analytical approach, this research aims to analyze the characteristics of his Quranic-spiritual view on Mahdism and examines how he utilized Quranic verses to elucidate topics such as Occultation, the duties of those awaiting, and the levels of meeting the Imam (Tasharruf). Findings indicate that Ayat-Allah Bahjat, with an approach distinct from text-oriented (literal) exegesis, focuses on linking verses with individual spiritual conduct and the spiritual upbringing of the Muntazirin. Emphasizing the Quran and the Imam as counterparts, focusing on verses regarding patience, piety, supplication, and servitude as essential elements of Waiting, and viewing the Reappearance as an inner process are characteristics of this perspective. His Quranic allusions offer a practical and ethical model for a "waiting lifestyle" that can guide believers during the era of Occultation. مهدویت یکی از آموزه‌های بنیادین اسلام است که در قرآن و سخنان اهل‌بیت جایگاه ویژه‌ای دارد. آیت‌الله محمدتقی بهجت به‌عنوان عارف و فقیه برجسته معاصر، نگاهی سلوکی و باطنی به مهدویت در پرتو آیات قرآن ارائه کرده است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی‌توصیفی و هدف تحلیل ویژگی‌های نگاه قرآنی‌سلوکی ایشان به مهدویت انجام شده و به بررسی نحوه بهره‌گیری او از آیات قرآن در تبیین مباحثی چون غیبت، ظهور، وظایف منتظران و مراتب تشرف پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که آیت‌الله بهجت ره ‌با رویکردی متفاوت از تفاسیر لفظ‌‌محور، به پیوند آیات با سلوک فردی و تربیت معنوی منتظران توجه دارد. تأکید بر عدیل بودن قرآن و امام، توجه به آیات صبر، تقوا، تضرع و عبودیت به‌عنوان عناصر اساسی انتظار، و نگاه به ظهور به‌مثابه فرآیندی باطنی از ویژگی‌های این دیدگاه است. اشارات قرآنی او الگویی عملی و اخلاقی برای زیست منتظرانه ارائه می‌دهد که می‌تواند راهنمای مؤمنان در عصر غیبت باشد.

https://www.mouoodmag.ir/article_233910_1a1cac30d1dbde41509613a0e7b0e955.pdf

پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا؛ مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود 27170241 7 14 2026 02 20 Analysis of Strategies for Confronting Apocalyptic seditions in the Lives of Believers; Emphasizing the Viewpoint of Ayat-Allah Bahjat تحلیل راهبردهای مواجهه با فتنه‌های آخرالزمانی در زندگی مؤمنان با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله بهجت ره 35 62 233912 FA حجت حیدری چراتی پژوهشگر پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا 0009-0007-0681-7694 مرضیه عیوضی کارشناسی ارشد دانش اجتماعی مسلمانان، دانشگاه تهران Journal Article 2025 09 28 In religious literature, the End Times (Akhir al-Zamān) is portrayed as an era fraught with seditions (Fitnah) and great trials, where the lives of believers are beset by numerous ethical, social, and spiritual challenges. In this context, finding ways to preserve faith, mitigate harm, and navigate this critical period is of paramount importance. With a profound insight into religious teachings, Ayat-Allah Bahjat offers solutions encompassing recommendations for strengthening individual faith and ethical foundations, as well as establishing social stability and cohesion. Therefore, employing a descriptive-analytical method and utilizing SWOT analysis (identifying Strengths, Weaknesses, Opportunities, and Threats) based on library research, this article aims to examine ways to escape seditions or limit and reduce apocalyptic harms in the lives of believers from Ayatollah Behjat's perspective. The results indicate that the most significant factors recommended by Ayat-Allah Bahjat for countering apocalyptic tribulations include spiritual self-purification (Tazkiyah), attention to supplication and connection with God, and adherence to ethical principles and Sharia. Furthermore, emphasis on individual self-improvement, strengthening social spirituality, cohesion among believers, and participation in charitable acts are analyzed as strategic strengths and opportunities with high potential for reducing apocalyptic harms. Conversely, challenges such as the lack of institutional strategies, cultural threats, and weaknesses in formal religious education are analyzed as existing obstacles and threats. آخرالزمان در ادبیات دینی به‌عنوان دوره‌ای پر از فتنه‌ها و آزمون‌های بزرگ معرفی شده است؛ دوره‌ای که زندگی مؤمنان با چالش‌های اخلاقی، اجتماعی، و معنوی فراوان مواجه می‌شود. در این میان، یافتن راه‌هایی برای حفظ ایمان، کاهش آسیب‌ها و عبور از این دوران بحرانی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. آیت‌الله بهجت ره با نگاهی عمیق به آموزه‌های دینی، راهکارهایی ارائه می‌دهد که در برگیرنده توصیه‌هایی برای تقویت بنیه ایمانی و اخلاق فردی و همچنین ایجاد ثبات و انسجام اجتماعی است؛ از این رو در مقاله حاضر با روش توصیفی‌تحیلی و استفاده از روش SWOT (شناسایی قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهدیدها)، تکیه بر جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای، بر آنیم به بررسی راه‌های خلاصی از فتنه‌ها و یا محدود کردن و کاستن آسیب‌ها‌ی آخرالزمان در زندگی مؤمنان در نگاه آیت‌الله بهجت ره بپردازیم. نتایج این بررسی، نشان می‌دهد که مهم‌ترین عوامل توصیه‌شده از نگاه آیت‌الله بهجت ره، مقابله با فتنه‌های آخرالزمان شامل خودسازی معنوی، توجه به نیایش و ارتباط با خداوند، و پایبندی به اصول اخلاقی و شریعت است. از سویی دیگر، تأکید بر خودسازی فردی، تقویت معنویت اجتماعی، انسجام مؤمنان و مشارکت در امور خیر، به‌عنوان قوت‌ها و فرصت‌های راهبردی، ظرفیت بالایی در کاهش آسیب‌های آخرالزمانی دارند. در مقابل، چالش‌هایی نظیر فقدان راهکارهای نهادی، تهدیدهای فرهنگی و ضعف آموزش رسمی دینی نیز به‌عنوان موانع و تهدیدهای موجود، تحلیل شده‌اند.

https://www.mouoodmag.ir/article_233912_180d8b71e2b293043731b8042f0f6def.pdf

پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا؛ مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود 27170241 7 14 2026 02 20 An Analysis of the Factors Influencing the "Prayer for the Reappearance of Imam al-Mahdi" from the Perspective of Ayat-Allah Bahjat تحلیل مولفه‌های تاثیر‌گذار بر «دعا برای ظهور حضرت حجت» از منظر آیت‌الله بهجت ره 63 90 233915 FA علی ربانی فروتقه پژوهشگر پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظارپویا – استاد مرکز تخصصی مهدویت Journal Article 2025 09 23 From the perspective of Ayat-Allah Bahjat, the most significant, universal, and beloved prayer is the "Prayer for the Reappearance". Based on his view, praying for hastening the Deliverance (Faraj) is effective in the phenomenon of Reappearance, provided the conditions are met. The extent of this influence is such that "one can advance the Reappearance through prayer." To be fruitful, the conditions of prayer and obstacles to its fulfillment must be considered. While religious texts address factors affecting prayer in general, the question remains: what factors influence the prayer with the specific approach of "praying for the Reappearance," and what are these according to Ayat-Allah Bahjat? In this article, these factors are extracted from the words of this Jurist (Faqih) and are presented by categorizing them into "influence enhancers" and "influence reducers." Using a library-based method, his views were first collected. Factors such as "commitment to religious duty", "repentance and seeking forgiveness," and "sincerity" are identified as enhancing factors, while factors like "sin," "hardheartedness", and "friendship with enemies of religion" are identified as diminishing factors. The main scientific contribution distinguishing this research is the analysis of Ayat-Allah Bahjat's discourse on this specific matter. از منظر آیت‌الله بهجت ره، مهم‌ترین، عمومی‌ترین و محبوب‌ترین دعا، «دعا برای ظهور» است. بر اساس دیدگاه ایشان، دعا برای تعجیل فرج در پدیده ظهور با لحاظ شرایط موثر است. میزان این تاثیرگذاری به گونه‌ای است که «می‌توان با دعا، ظهور را جلو انداخت». برای نتیجه بخش بودن دعا، باید شرایط دعا و موانع استجابت آن در نظر گرفته شود؛ از این رو مولفه‌هایی هستند که بر اصل دعا کردن اثرگذار هستند و در متون دینی به آنها پرداخته شده است. اما جای این سوال وجود دارد که چه مولفه‌هایی بر دعا با رویکرد خاص یعنی «دعای برای ظهور» اثرگذار هستند؟ و از منظر آیت‌الله بهجت ره این موارد کدامند؟ در این نوشتار این مولفه‌ها از کلام ایشان کشف شده است و با تقسیم به افزاینده تاثیر و کاهنده اثر، به آنها اشاره می‌شود. با روش کتابخانه‌ای در مرحله اول نظرات ایشان در این خصوص جمع آوری شده است. مولفه‌هایی مانند: «تکلیف مداری»، «توبه و استغفار» و «اخلاص و صدق نیت» از موارد افزاینده تاثیر و مولفه‌هایی مثل: «گناه»، «قساوت قلب» و «دوستی با دشمنان دین» از موارد کاهنده تاثیر هستند. عمده کار علمی که این پژوهش را از سایر پژوهش‌ها ممتاز کرده است، تحلیل کلام آیت‌الله بهجت ره در این خصوص است.

https://www.mouoodmag.ir/article_233915_26066a6cd822f5a6faddf9dd28fa8355.pdf

پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا؛ مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود 27170241 7 14 2026 02 20 A Research on the Typology of Attitudes toward Mahdavi Sites from the Viewpoint of Ayat-Allah Bahjat پژوهشی در گونه‌های نگرش به اماکن مهدوی از منظر آیت‌الله بهجت ره 91 116 233911 FA محمد غلامی دانش پژوه سطح چهار مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم 0009-0000-0388-484X Journal Article 2025 09 23 <span style="font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;">The doctrine of Mahdism holds a unique position in the beliefs and behavior of Shi'as, and places attributed to Imam Mahdi—as tangible symbols of this belief—play a key role in strengthening the cultural and social identity of those awaiting him (Muntazirin). This research examines Ayat-Allah Bahjat's attitude toward Mahdavi sites and its impact on understanding Mahdism in society. Employing a qualitative-analytical method and utilizing written sources and interviews with experts, his views in this field have been extracted and analyzed. Research findings indicate that Ayat-Allah Bahjat considered Mahdavi sites—such as Jamkarān Mosque, Al-Sahla Mosque, and the Holy Sardab (Cellar)—as conduits for connection with the Imam of the Time (A.S.) and centers for spiritual upbringing. He emphasized continuous pilgrimage (Ziyārat) to these places, performing specific rituals, and paying attention to their miracles (Karāmat). He believed that these sites are not merely places of worship, but bases for unity, teaching Mahdavi knowledge, and the purification of souls (Tazkiyah). Ayat-Allah Bahjat's attitude was a combination of Gnostic, jurisprudential, and social dimensions, which can offer a model for a "Mahdavi lifestyle" in the era of Occultation آموزه مهدویت در اعتقاد و رفتار شیعیان جایگاهی ویژه دارد و اماکن منسوب به حضرت مهدی عج به عنوان نمادهای ملموس این باور، در تقویت هویت فرهنگی و اجتماعی منتظران، نقشی کلیدی ایفا می‌کنند. این پژوهش به بررسی نگرش آیت‌الله بهجت ره درباره اماکن مهدوی و تأثیر آن بر فهم مهدویت در جامعه می‌پردازد. با روش کیفی-تحلیلی و استفاده از منابع مکتوب و مصاحبه با کارشناسان، دیدگاه‌های وی در این زمینه استخراج و تحلیل شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که آیت‌الله بهجت ره اماکن مهدوی مانند مسجد جمکران، مسجد سهله و سرداب مقدس را به عنوان مجاری ارتباط با امام زمان عج و کانون‌های تربیت معنوی می‌دانست. وی بر زیارت مستمر این مکان‌ها، انجام اعمال خاص و توجه به کرامات آن‌ها تأکید داشت و معتقد بود این اماکن نه تنها محل عبادت، بلکه پایگاه‌هایی برای وحدت، آموزش معارف مهدوی و تزکیه نفوس هستند. نگرش آیت‌الله بهجت ره ترکیبی از ابعاد عرفانی، فقهی و اجتماعی بود که می‌تواند الگویی برای زیست مهدوی در عصر غیبت ارائه دهد.

https://www.mouoodmag.ir/article_233911_3db2595a13f8e4f7a21337318b8b94f3.pdf

پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا؛ مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود 27170241 7 14 2026 02 20 Reviewing the Ayat-Allah Bahjat’s Thought Regarding the Nature of Occultation and Strategies for Deliverance from its Afflictions and Calamities خوانشی بر اندیشه آیت‌الله بهجت ره پیرامون چگونگی غیبت و راهکار برون رفت آفات و بلیات آن 117 146 233914 FA محسن رحیمی جعفری دانش آموخته سطح 4 مرکز تخصصی مهدویت، پژوهشگر پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا 0009-0005-8040-3305 Journal Article 2025 09 30 Alongside full attention to the Quran and Hadith for a better understanding of religious teachings, the words and conduct (Sirah) of the grand Shiite authorities (Maraji') are of special importance. As a practicing mystic devoted to Islamic mandates, Ayat-Allah Bahjat serves as a suitable practical model for Mahdavi teachings in various aspects. This article scrutinizes the issue of Occultation, its causes, the tribulations during this era, and the strategies to escape them, based on his statements. The research method is library-based, relying on a comprehensive investigation of the book "Hazrat-e Hujjat", which contains the transcribed notes and points made by Ayat-Allah Bahjat over many years, compiled by his students. This research seeks to answer these questions: How is the lifestyle of His Holiness described during the Occultation in Ayat-Allah Bahjat’s view? What are the causes of Occultation? Furthermore, what calamities have befallen Shiites due to the absence of the Imam of the Time? And finally, what are the ways to escape these tribulations according to Ayat-Allah Behjat? These issues are discussed in detail in this article. در کنار توجه کامل به قرآن و روایات برای فهم و درک بهتر آموزه‌های دینی، سخنان و سیره مراجع عظام شیعه و علما، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. آیت‌الله بهجت ره به عنوان یک مرجع و عارف عامل به دستورات اسلام، گزینه‌ای مناسب برای الگوی عملی آموزه‌های مهدویت در موضوعات مختلف است. این نوشتار، مسئله غیبت و علل آن و نیز ابتلائات در دوران غیبت و راهکار برون‌رفت از آن را در سخنان و بیانات وی، مورد مداقه قرار داده است. روش این پژوهش، کتابخانه‌ای و مبتنی بر تحقیق کامل در کتاب حضرت حجت، مشتمل بر سخنان و نکات بیان‌شده آیت‌الله بهجت ره در سال‌های متمادی است که به دست شاگردان وی به رشته تحریر در آمده است. این پژوهش در پی پاسخ به این سؤالات است: نحوه زندگی حضرت در دوران غیبت، در سخنان آیت‌الله بهجت ره چگونه است؟ علل غیبت چیست؟ همچنین نبود امام زمان<span dir="LTR" style="font-family: Dorood; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Mitra'; letter-spacing: -.2pt; mso-char-type: symbol; mso-symbol-font-family: Dorood;">Q در دوران غیبت برای شیعیان موجب چه بلاهایی شده است؟ و سؤال پایانی، چگونگی برون‌رفت از این ابتلائات در دوران غیبت در کلام آیت‌الله بهجت ره است که در این نوشتار به تفصیل به آن‌ها پرداخته خواهد شد.

https://www.mouoodmag.ir/article_233914_14ed2dd0728345ca10b90877c00ac195.pdf

پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا؛ مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود 27170241 7 14 2026 02 20 A Study of the Individual and Social Duties of Believers towards Imam Mahdi from the Viewpoint of Ayat-Allah Bahjat بررسی تکالیف فردی و اجتماعی مؤمنان در قبال حضرت حجت عج از دیدگاه آیت‌الله بهجت ره 147 168 233913 FA حجت اله رجبی فارغ التحصیل سطح3 مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم Journal Article 2025 09 24 Given that one of the significant topics in Mahdavi teachings concerns the duties and obligations of Shi'as during the era of the Occultation of the last Divine Proof (Imam al-Mahdi), precise and strategic insights regarding this crucial issue can be found within the works of the late Ayat-Allah Bahjat. These insights reflect his deep spiritual bond with the Imam. Employing a descriptive method, this article addresses the individual and social duties of believers towards Imam Mahdi from the perspective of this wise mystic. It presents strategic and precise points from his views—derived from Quranic verses and Hadiths—to those seeking Mahdavi knowledge. از آنجا که یکی از مباحث مهم مهدوی، وظایف و تکالیف شیعیان در دوران غیبت آخرین حجت الاهی است، در میان آثار مرحوم آیت‌الله بهجت ره می‌‌‌‌‌‌توان به نکاتی دقیق و راهبردی در رابطه با این موضوع بسیار مهم دست یافت که بیانگر رابطه عمیق معنوی ایشان با حضرت حجت؟عج؟ می‌‌‌‌‌‌باشد. آنچه در این مقاله به روش توصیفی به آن پرداخته شده، تکالیف فردی و اجتماعی مؤمنان در قبال حضرت حجت عج از دیدگاه این عارف فرزانه می‌‌‌‌‌‌باشد که نکات راهبردی و دقیقی از نظرات او -که نشأت‌گرفته از آیات و روایات می‌‌‌‌‌‌باشد- فرا روی تشنگان معارف مهدوی قرار می‌‌‌‌‌‌دهد.

https://www.mouoodmag.ir/article_233913_79b1019643eda6d5371740a002a020c4.pdf

پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا؛ مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود 27170241 7 14 2026 02 20 An Analysis of Futurology via Ayat-Allah Bahjat’s Approach to the Doctrine of Mahdism واکاوی آینده پژوهی با رویکرد آیت الله بهجت (ره) به آموزه مهدویت 169 200 233916 FA پرستو مصباحی جمشید استادیار گروه علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2025 09 10 The discipline of Futures Studies seeks to establish and develop transformative approaches in human life. Similarly, Mahdism, as a doctrine extending across time, reveals fresh capacities regarding religion's plan for the global future. Addressing the harmonious facets of these two currents adds richness to futures-oriented studies. The objective of this research is to analyze Futures Studies through the lens of Ayat-Allah Bahjat’s statements on the doctrine of Mahdism. The research method is descriptive-analytical. Findings indicate that Ayat-Allah Bahjat's mystical statements and experiences possess suitable capacity for regenerating future-oriented discussions, creating new meanings for Futures Studies, and expanding its scope. Delineating the principles of Futures Studies is achieved by addressing the sides of the "Futures Studies Triangle" and providing a monotheistic analysis thereof. In this research, with regard to Ayat-Allah Bahjat's scientific and practical conduct, a distinction is made between "Grassroots Futures Studies" and "Systemic Futures Studies," as well as the role of unforeseen events in the future. Furthermore, by offering an interpretation of the "Uncertainty Principle," the study arrives at the implications of accepting or rejecting this principle for a religious future. Finally, concepts and instances in the pre- and post-Reappearance eras, where "Personal Deliverance" (Faraj) leads to "General Deliverance," are analyzed. دانش آینده‌‌پژوهی، درصدد ایجاد و توسعه رهیافت‌‌های متحول‌‌کننده‌‌ای در زیست بشر است. مهدویت نیز به‌عنوان آموزه‌‌ای که در امتداد زمان، گسترده شده است، ظرفیت‌های تازه‌ای از برنامه دین برای آینده جهان را منکشف می‌‌کند. پرداختن به وجوه هماهنگ این دو جریان، بر غنای مطالعات آینده‌پژوهانه می‌‌افزاید. هدف این پژوهش، واکاوی آینده‌‌پژوهی از خلال بیانات آیت‌الله بهجت ره ‌در باب آموزه مهدویت است. روش پژوهش، توصیفی‌تحلیلی است و یافته‌ها حاکی از این است که بیانات و تجربیات عرفانی آیت‌الله بهجت ره، ظرفیت مناسبی برای بازآفرینی مباحث ناظر به آینده، خلق معانی تازه برای دانش آینده‌‌پژوهی و توسعه قلمرو آن دارد. ترسیم مبادی آینده‌پژوهی از طریق پرداختن به اضلاع مثلث آینده‌پژوهی و تحلیل توحیدیِ آن صورت گرفته است. در این پژوهش با نظر به سلوک علمی و عملی آیت‌الله بهجت ره، به تفکیک آینده‌پژوهی مردمی از سیستمی و نقش حوادث غیرمترقبه در آینده پرداخته شده است. همچنین با ارائه تفسیری از اصل عدم قطعیت، به دلالت‌های پذیرش یا نفی این اصل برای آینده دینی رسیده و نهایتا مفاهیم و مصادیقی که در جهان پیشاظهور و پساظهور، فرج شخصی را منجر به فرج عمومی می‌کند، واکاوی شده است.

https://www.mouoodmag.ir/article_233916_250394640a1c98e882c1364ea64155a1.pdf