پژوهشکده مهدویت و موعودگرایی انتظار پویا؛ مرکز تخصصی مهدویت حوزه علمیه قم دوفصنامه علمی-ترویجی پژوهشنامه موعود 27170241 6 11 2024 08 22 بررسی وتحلیل تطبیقی جریان های انحرافی مهدوی مدعی یمانی و مدعی خراسانی بررسی و تحلیل تطبیقی دو جریان‌ انحرافی مهدوی مدعی یمانی و مدعی خراسانی 109 143 212395 FA مهرداد ندرلو دانش پژوه سطح چهار مرکز تخصصی مهدویت 0009-0003-0739-8007 نسرین امیری کارشناسی معارف اسلامی و علوم تربیتی 0009-0003-1672-0467 Journal Article 2024 05 26 ظهور خراسانی و یمانی دو شخصیت در میان روایات مهدوی هستند که خروج آن‌ها به عنوان نشانه‌هایی از نزدیک شدن ظهور امام مهدی (عج) در نظر گرفته می‌شود. این دو شخصیت با توجه به اینکه با اعتقاد به مهدویت در ارتباط هستند و اندیشه مهدویت جایگاه ویژه در جهان اسلام دارد، سبب شده تا مدعیانی با تطبیق این دو نشانه بر خود، انحرافاتی را در جامعه اسلامی به خصوص در میان شیعیان ایجاد نمایند. بررسی-ها نشان می‌دهد که این دو جریان نقاط اشتراک و افتراق‌ متعددی با یک دیگر دارند که شناخت آنها، محققان را در نقد دقیق و روشمند این دو جریان کمک می‌کند. از این رو در این مقاله به بررسی تطبیقی این دو جریان انحرافی می پردازیم. روش استفاده شده در این مقاله توصیقی تحلیلی و گردآوری اطلاعات به شیوه کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌های تحقیق حکایت از آن دارد که تشابه این دو جریان در الگوبرداری از نشانه‌ها، ادعای وصایت و جانشینی از حضرت مهدی، ادعای انحصار حقانیت در یک جریان، ادعای زمینه‌سازی، و استفاده از روش های و الگوهای مشترک در جذب است. تفاوت انها نیز در ادعا، موقعیت جغرافیایی ادعا، و راههای رسیدن به معرفت دینی است. «خراسانی» و «یمانی»، دو شخصیت در میان روایات مهدوی هستند که خروج آن‌ها به عنوان نشانه‌هایی از نزدیک شدن ظهور امام مهدی؟عج؟ در نظر گرفته می­شود. این دو پدیده، با توجه به این‌که با اعتقاد به مهدویت در ارتباط هستند‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ هریک­ دستاویزی شده است برای دو جریان که خود را مصداق یمانی و خراسانی در روایات معرفی می­کنند و سعی در تطبیق این دو نشانه بر خود دارند. بررسی­ها نشان می­دهد که این دو جریان، هم از بعد اثباتی و هم از بعد سلبی (اثبات خود و نفی طرف مقابل) دارای وجوه اشتراک و افتراق­ متعددی با یکدیگر هستند که شناخت این وجوه مشترک و اختلاف، محققان را در نقد دقیق و روشمند این دو جریان کمک می­کند. از این رو، در این مقاله به بررسی تطبیقی این دو جریان انحرافی می پردازیم. روش تحقیق این مقاله «توصیقی - تحلیلی» و گردآوری اطلاعات به شیوه «کتابخانه­ای» است. یافته­های تحقیق حکایت از آن دارد که تشابه این دو جریان در الگوبرداری از نشانه­ها‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ادعای وصایت و جانشینی از حضرت مهدی‌؟عج؟‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ادعای انحصار حقانیت در یک جریان‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ ادعای زمینه­سازی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ و استفاده از روش­ها و الگوهای مشترک در جذب است. تفاوت آن‌ها نیز در ادعا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ موقعیت جغرافیایی ادعا‌‌‌‌‌‌‌،‌‌‌‌‌‌‌ و راه‌های رسیدن به معرفت دینی است. https://www.mouoodmag.ir/article_212395_6093b6cb8498ee1054ecb7e782702618.pdf